O Powstaniu Wielkopolskim – wykład Włodzimierza Łęckiego

7 grudnia 2017 by Redaktor

W dniu 7 grudnia 2017 r. wykład dotyczący Powstania Wielkopolskiego z okazji zbliżającej się 100 rocznicy jego wybuchu wygłosił dla GUTW w Gołuchowie dr Włodzimierz Łęcki .

Na spotkanie przybyło wielu studentów – seniorów, zaproszonych gości m.in. Eugeniusz Małecki – były wojewoda kaliski, Patrycja Wojtkowiak-Walerowicz – dyrektor Centrum Kultury „Zamek”  oraz Maciej Szala – nauczyciel historii i uczniowie z gołuchowskiego gimnazjum. Wszystkich uczestników spotkania powitała przewodnicząca Zarządu GUTW Halina Krzyżak i poprosiła Eugeniusza Małeckiego o przedstawienie sylwetki wykładowcy, jego pasji oraz zasług dla Wielkopolski.

Prowadzący wykład to nie tylko były wojewoda poznański i senator V kadencji. To także pracownik naukowy Katedry Budownictwa Politechniki Poznańskiej oraz Katedry Mechaniki Budowli i Budownictwa Rolniczego Akademii Rolniczej w Poznaniu. To również m.in. autor książek krajoznawczych, przewodników turystycznych i monografii, przewodniczący rady Wielkopolskiego Muzeum Walk Niepodległościowych w Poznaniu.

Nasz wykładowca omówił przebieg powstania – jedynego zrywu społecznego w Polsce, które zakończyło się zwycięstwem. Swoją wypowiedź rozpoczął od przedstawienia rysu historycznego walk Polaków poprzedzających Powstanie Wielkopolskie.

Wielkopolska po rozbiorach weszła w większości w skład ziem zaboru pruskiego (oprócz powiatów: kaliskiego, konińskiego, turkowskiego). Pod tym zaborem życie ludzi było bardzo trudne, dlatego dochodziło do protestów i powstań. Prelegent przywołał ważne dla narodu polskiego daty zrywów narodowowyzwoleńczych: 1806, 1846, 1863. Ta ostatnia data dotyczy powstania styczniowego, które objęło wiele miast i wiosek m.in. Miłosław, Konin, Pyzdry. Wiąże się z nią nazwisko dobrze znanego nam Jana Działyńskiego z Gołuchowa. Powołał on tzw. Komitet Działyńskiego, w ramach którego organizował pomoc zaboru pruskiego dla powstania. Po rewizji w pałacu poznańskim, zagrożony aresztowaniem, przyłączył się do bezpośredniej walki zbrojnej. Utworzył oddział, który walczył pod dowództwem hrabiego Edmunda Taczanowskiego w Pyzdrach. Po klęsce pod Ignacewem schronił się we Francji. W procesie berlińskim otrzymał zaocznie wyrok śmierci i konfiskaty dóbr.

Po upadku powstania styczniowego nasiliła się fala represji w stosunku do ludności polskiej. Pruska organizacja „Hakata” rugowała Polaków z ich ziemi zachęcając Niemców do wykupowania nieruchomości od Polaków; sprowadzając Niemców do osadzenia wszystkich dziedzin gospodarki, usług oraz wolnych zawodów. Wspierała też szkoły niemieckie – celem Hakaty była ostateczna germanizacja ziem polskich. W ten sposób Prusy prowadziły politykę kolonizacji. W efekcie w zaborze pruskim mieszkańców niemieckiej narodowości było bardzo dużo, np. w Poznaniu aż 45 %.

 Polacy sprzeciwiali się takiej polityce. Jednym ze sposobów obrony przed kolonizowaniem terenów polskich było odkupowanie ziemi od Niemców. Wielki wkład w walce z zaborcą wniósł Dezydery Chłapowski – współtwórca planu uwłaszczenia chłopów oraz koncepcji pracy u podstaw. Pracował on na rzecz rozwoju rolnictwa w Wielkopolsce, wprowadził nowe metody uprawy roli: stosowanie płodozmianu, hodowlę rasowego bydła i orkę żelaznym pługiem. Natomiast ks. Piotr Wawrzyniak aktywnie i umiejętnie rozwijał organizacje gospodarcze, umożliwiające rdzennym Wielkopolanom rozwój ich gospodarstw i przedsiębiorstw. Skupiał się na propagowaniu wśród ludności polskiej nawyku oszczędzania oraz lokowania nadwyżek pieniężnych w bankach.

Przykładem oporu Polaków przeciwko germanizacji jest również Michał Drzymała. Pruskie prawo wymagało uzyskania zgody administracji państwowej na wzniesienie budynku. Realizujące politykę germanizacji władze wybiórczo wykorzystywały ten przepis na niekorzyść ludności polskiej. W tej sytuacji Drzymała kupił wóz cyrkowy, w którym zamieszkał. Władze pruskie chciały ten wóz usunąć, argumentując, iż stojący w jednym miejscu przez ponad 24 godziny wóz jest domem. W tej sytuacji Drzymała systematycznie, codziennie przesuwał ów wóz o 1 meter, co dało mu argument, iż jako pojazd ruchomy nie podlegał przepisom prawa budowlanego. 

W 1914 r. rozpoczęła się I wojna światowa. Gdy I wojna miała się zakończyć, ludność polska pod zaborem pruskim przystąpiła do organizowania walk przeciwko pruskim zaborcom. Kiedy do Poznania w dniu 27 grudnia 1817r. przyjechał Ignacy Paderewski, komitet powstańczy postanowił nie czekać do ustalonej daty i tego samego dnia rozpoczęły się walki. Do powstania przyłączyły się prawie wszystkie miasta. W Pleszewie również utworzyły się oddziały powstańcze, które walczyły w Krotoszynie i Kępnie. Wielkie zasługi w działaniach miał pleszewianin Ludwik Bociański Bociun. Powstańcze szeregi zasilali Polacy – żołnierze, którzy uciekali z jednostek wojska pruskiego. Powstańcy w krótkim czasie opanowali całą Prowincję Poznańską z wyjątkiem jej północnych i południowo-wschodnich obrzeży. W wyzwolonych przez powstańców miastach tworzyły się Rady, które organizowały życie miejscowej ludności. Powstanie zakończyło się 16 lutego 1919 roku zwycięstwem Polaków.
Wykład trwał ponad godzinę. Słuchacze byli zauroczeni wiedzą, którą przekazał wykładowca. Podziękowali mu ogromnymi brawami. Pisemne podziękowania oraz pamiątkowe albumy GUTW Halina Krzyżak i Irena Darowna wręczyły wykładowcy panu W. Łęckiemu za interesujący wykład a panu staroście E. Małeckiemu za pomoc w zorganizowaniu spotkania.
Po wykładzie delegacja seniorów i gimnazjalistów złożyła kwiaty i zapaliła znicz na grobie gołuchowskiego powstańca Wacława Tomaszczaka.W ten sposób GUTW rozpoczął obchody 100 -tnej rocznicy powstania Wielkopolskiego w powiecie pleszewskim.
Tekst: Halina Krzyżak
Zdjęcia Andrzej Kubiak
Więcej n temat Powstania Wielkopolskiego można przeczytać i posłuchać nagrań wspomnień powstańców na stronach:
Radio Merkury  (Zobacz)
oraz
Pleszew – miasto otwarte (Zobacz)

Brak komentarzy

No comments yet.

Sorry, the comment form is closed at this time.